Zijn “live” hoorcolleges echt niet meer van deze tijd?

DOOR MANUEL SINTUBIN. 2013 was amper begonnen toen de Universiteit Gent aankondigde dat ze dit academiejaar met proefprojecten rond online cursussen zou starten. Ook bij KU Leuven zitten dergelijke projecten in de pijplijn. Dit stond toen te lezen in het artikel “Universiteit Gent start met online lesgeven” in De Standaard van 3 januari 2013. We zijn nu bijna een jaar verder, en de proefprojecten zouden al een semester lang hun meerwaarde moeten bewezen hebben … Waar blijven de zegeberichten?

Geschreven door geoloog Manuel Sintubin. Hij blogt over geologie en tweet via @ManuelSintubin.
© KU Leuven - Rob Stevens

© KU Leuven – Rob Stevens

De online cursussen zouden (zoals te lezen staat in het artikel) iets doen aan de overvolle aula’s, want studenten zouden dan thuis of op kot “vanuit hun luie zetel” het hoorcollege kunnen volgen. En trouwens, hoorcolleges zijn “niet meer van deze tijd”; ze zijn “ouderwets”. Hoorcolleges vol “gapende, etende en pratende” milleniumstudenten horen volgens collega Jan Derksen (Radboud Universiteit Nijmegen) niet meer thuis in de digitale universiteit van de toekomst. Bovendien zouden de docenten tijd uitsparen door “hun lessen te filmen en op het net te gooien”. Wat een karikatuur van zowel het “live” hoorcollege als online cursussen.

Hoorcollege, zenuwcentrum van de leeromgeving

Reeds in 2006 hebben we in het kader van een onderwijsproject binnen de faculteit Wetenschappen aan de KU Leuven grondig nagedacht over de rol van het klassieke hoorcollege (Serdons, I., Sintubin, M., Buyse, M.-P. & Totté, N. 2006. “Stap voor Stap naar een stimulerende leeromgeving”). Ook toen al werd het voortbestaan van het hoorcollege sterk in vraag gesteld binnen de nieuwste universitaire onderwijsconcepten rond Begeleide Zelfstudie. Onze conclusie van toen, blijft ook vandaag blijkbaar meer dan actueel! Het hoorcollege is nog steeds van deze tijd! Nog meer: het hoorcollege is en blijft een cruciale rol spelen in het universitaire onderwijs. Het “live” hoorcollege is immers dat unieke contactmoment waarin de docent met ALLE studenten tezelfdertijd kan interageren. Het is de meest efficiënte vorm van gestructureerde informatieoverdracht, die later door de student zelf, al of niet in zijn luie zetel, kan worden omgezet in kennis. Het hoorcollege geeft bovendien aan de docent de gelegenheid in te spelen op de actualiteit of op recente ontwikkelingen of ontdekkingen in zijn vakgebied. Of het dient om de interesse van de studenten op te wekken en vast te houden door anekdotes uit het eigen leven als wetenschapper. Dit maakt een hoorcollege boeiend. Geen student zal zich dan gedwongen voelen om naar de docent te luisteren. Maar misschien nog belangrijker, het “live” gebeuren geeft de docent ook de kans om te “voelen” wanneer hij zijn studenten kwijt is. Geroezemoes in de aula is het signaal bij uitstek dat er iets niet goed zit in de uiteenzetting! Wij omschreven in 2006 het hoorcollege als het zenuwcentrum van de leeromgeving. Dat is het hoorcollege nog steeds. Het is het moment waarop samen met de studenten alle leeractiviteiten gecoördineerd worden om zo de student optimaal te begeleiden in zijn kennisconstructie. Al dit positiefs van het “live” hoorcollege is niet zomaar te vervangen door online cursussen. En opgenomen hoorcolleges zijn wel nog steeds hoorcolleges, niet?

Online cursussen

© KU Leuven - Rob Stevens

© KU Leuven – Rob Stevens

In de Angelsaksische universitaire wereld heeft 2012 een explosieve groei gekend van de MOOCs, of “Massive Open Online Courses”, kortom universitaire online cursussen. Deze worden al massaal gevolgd door tienduizenden studenten wereldwijd. Maar deze online cursussen zijn niet zomaar opgenomen hoorcolleges die op het net gepost worden. In deze MOOCs wordt zwaar geïnvesteerd door de Amerikaanse topuniversiteiten. Meer en meer zien zij dit als een manier om met hun “paradepaardjes” wereldwijd uit te pakken en topstudenten aan te trekken. Deze MOOCs worden ook gezien als een middel om zoveel mogelijk mensen over heel de wereld de kans te geven om cursussen van topwetenschappers, onder wie Nobelprijswinnaars, te kunnen volgen, gaande van de alumnus die nog een nieuw wetenschapsdiscipline wil ontdekken aan zijn eigen Alma Mater, tot de jongeling in een Tibetaans dorpje die anders nooit de gelegenheid zou krijgen hogere studies te volgen. Sommige MOOCs worden dan ook al gelijktijdig gevolgd door duizenden studenten. Deze online cursussen dienen dan ook niet om de eigen studenten weg te jagen uit de overvolle aula’s! Online cursussen dienen niet om het nijpende tekort aan onderwijsomkadering aan onze universiteiten te bestendigen! Bovendien is het een illusie te stellen dat de docent tijd zal uitsparen met hoorcolleges te vervangen door online cursussen. Naast de investering in kwaliteitsvolle online cursussen, blijft er de noodzaak om met de “studenten op afstand” te interageren, zij het onder de vorm van chatsessies en discussiefora, via Facebook of Twitter, …. Dit alles vergt enorm veel tijd van de docent.

Karikatuur

Laat al die karikaturen over het universitair onderwijs liefst achterwege. Zowel docent als student doen er alles aan om er het beste van te maken. Het is bovendien geen of-of-verhaal maar een en-en-verhaal. Het “live” hoorcollege heeft zijn unieke plaats in het universitaire onderwijs, ook in de eenentwintigste eeuw. En online cursussen geven een nieuwe, verrijkende dimensie aan dit universitair onderwijs, door echt aan iedereen toegang te geven tot een universitaire scholing. Misschien wel de echte democratisering van het hoger onderwijs?


Eén reactie


Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s