Op naar een wereldwijde toename van bossen

DOOR STEVEN VANONCKELEN. Vorig jaar werd er zowat 1500 ha regenwoud per dag gekapt in Brazilië. Deze ontbossing zal op lange termijn nefaste gevolgen hebben voor de mens. Recente technieken maken het mogelijk om de verandering van bossen steeds sneller en beter in kaart te brengen. Uit deze analyses blijkt dat de wereldwijde ontbossingssnelheid jaarlijks afneemt.  Dus we zijn goed bezig, ondanks alle onheilsspellingen? 

Geschreven door  Steven Vanonckelen, doctoraatsstudent Geografie en jongerenvertegenwoordiger duurzame ontwikkeling van de Vlaamse jeugdraad. Hij tweet via @VanonckelenS.

Verandering van bossen in Roemenië

Steven Vanonckelen2De voorbije 4 jaar werkte ik bij de Afdeling Geografie van de KU Leuven aan een doctoraat over de verandering van bossen in de Roemeense Karpaten. Het voornaamste doel van dit doctoraatsonderzoek was dan ook om methoden voor de analyse van bosveranderingen in berggebieden te evalueren en te verbeteren waar mogelijk. Dit gebeurde onder andere door het toepassen van technieken die schaduweffecten veroorzaakt door de topografie wegwerkten. Zo  werd er 1985 en 2010 een gestage vergroening vastgesteld van de Roemeense Karpaten.

Verandering van bos in de Roemeense Karpaten    tussen 1995 en 2010  - Steven Vanonckelen

Verandering van bos in de Roemeense Karpaten tussen 1995 en 2010 – Steven Vanonckelen

De bostransitie in West-Europa

Zowat alle West-Europese landen hebben de voorbije decennia een bostransitie doorgemaakt. Tijdens deze transitie wordt er een omslagpunt bereikt, waarna er gestreefd wordt naar meer en beter bos. Een voorbeeld hiervan is de sterke afname van bos in centraal Europa tussen 900 en 1900, gevolgd door een gestage bostoename. De verklaringen voor een bostransitie zijn verschillend, waaronder gebruik van alternatieve energiebronnen, intensificatie van de landbouw en een toenemende bescherming. Momenteel zijn er echter wereldwijd nog veel landen waarin het bosbestand afneemt, zoals Brazilië en Oeganda. Natuurlijk is het vanuit de Westerse wereld eenvoudig om deze landen met de vinger te wijzen. België bijvoorbeeld heeft al een ontbossingsfase doorgemaakt en is bovendien sterk afhankelijk van houtimport uit landen als … Brazilië en Oeganda. Onze honger naar welstand ligt mee aan de oorzaak van de massale ontbossing in ontwikkelingslanden. Westerse landen zouden dus een voortrekkersrol moeten spelen in onderzoek, de zoektocht naar oplossingen en wereldwijde samenwerking.

Op naar een netto bebossing wereldwijd?

Maar laat ons vooral positief zijn want een positieve trend lijkt ingezet! De laatste decennia dalen de wereldwijde ontbossingssnelheden en er worden steeds meer wouden beschermd. Aardobservatie met satellieten lijkt het meest aangewezen om bosdynamieken in kaart te brengen, zelfs in afgelegen berggebieden. Recente kaarten zoals die gepubliceerd door de University of Maryland en Global Forest Watch laten elke internetgebruiker toe om bijna in real-time de verandering van bossen in zijn regio te bekijken. Bovenstaande wereldwijde kaarten zijn geweldig, maar ze tonen ook aan dat er meer nood is aan validatie van de gegevens door objectieve metingen op het terrein. In feite zou elke wetenschapper die werkt rond bossen zijn gedetailleerde data naar één instelling moeten kunnen doorsturen. Idealiter controleert deze instelling de veldgegevens en linkt ze vervolgens aan de geobserveerde trends.

http://earthenginepartners.appspot.com/science-2013-global-forest

Verandering in bossen tussen 2000-2012 – University of Maryland

Laat ons dus vooral hopen dat deze positieve tendensen zich doorzetten en leiden tot het behoud van bossen en al zijn bewoners. Mijn werk aan de  KU Leuven zit er jammer genoeg op, want op 5 maart 2014 verdedig ik mijn doctoraat. Maar zal mijn vergaarde kennis verder gebruiken als projectleider bij het Agentschap Natuur en Bos en als blogger voor Zeronaut.be!


  1. als ik in mijn eigen streek kijk worden er masal veel groote gezonde bomen geveld door natuur beheerders gewoon om dat ze niet thuis horen in,dus gaat het om goede lucht ,daar wordt geen rekening mee gehouden,hun zicht plannetjes,ik snap niet waar het over gaat het zicht of een betere lucht,en trouwens verwoest afgehakte bossen ook geen zicht met nog hier en daar eenzaame boompjes die mogen blijven staan,maar niemand trek zich aan,het is denk goede zaken doen met hout verkopen met geld van belasting betaler en bossen bij kopen om dan te vellen,ik weet het niet meer maar ik werk niet aan natuur maar hou er wel van,ik vindt het bos beheer in belgie schandalig,zeker in mijn streek hageland

  2. Beste Walter,

    ik kan je frustratie begrijpen, maar ik kan enkel meegeven dat er in België nooit zomaar bos gekapt wordt. Deze kappingen passen in strikte beheersplannen, die een multifunctioneel bosbeheer stimuleren. Daarbij is er plaats voor natuur en bos, maar ook voor de stijgende vraag aan recreatie. Bovendien is het niet altijd evident om deze stijgende vraag op te vangen, aangezien de modale bosbezoeker meent dat hij mag doen wat hij wil in het bos. Dit klopt niet want er zijn regels, zoals bijvoorbeeld de regel dat je niet van de paden mag afwijken.

    Van de situatie in het Hageland ben ik niet goed op de hoogte. Maar het klopt dat er bepaalde bosgebieden met voornamelijk naaldbomen worden omgezet naar andere habitats. Het gaat dan meestal om de oorspronkelijke, natuurlijke habitats en deze kappingen zijn inbegrepen in het beheerplan en Europese plannen. Natuurlijk is het jammer voor de gevelde bomen, maar door de open vlaktes die ontstaan worden er andere habitats gevormd die enorm belangrijk zijn voor (bedreigde) diersoorten. Zo werkt men verder aan een multifunctioneel bos, dat niet enkel uit bomen bestaat.

    En zeg nu zelf, het is toch beter om duurzaam en lokaal hout te gebruiken dat volgens langetermijnplannen van 24 jaar beheerd wordt, tegenover hout waarvan de oorsprong vaak niet bekend is en dat over enorme afstanden getransporteerd wordt?


Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s