Moet alles sneller en beter in de 22ste eeuw?

DOOR STEVEN VANONCKELEN. Onze Westerse maatschappij is volledig gericht op een niet-duurzame consumptie: volle winkelrekken, reclame met Hollywood-sterren, competitie via sociale media, … Iedereen wordt constant gebombardeerd met producten en moet keuzes maken. Maar worden we er ook gelukkiger door? Deze consumptiepatronen zijn deels verantwoordelijk voor een stijgende ongelijkheid tussen arm en rijk. Is er een toekomst voor kleinschalige initiatieven die tegen deze stroom ingaan?

Geschreven door  Steven Vanonckelen, doctoraatsstudent Geografie en Jongerenvertegenwoordiger Duurzame Ontwikkeling van de Vlaamse jeugdraad. Hij tweet via @VanonckelenS.

85 rijkste mensen hebben evenveel geld als helft wereldbevolking

Afbeelding1

F. Alvaredo, A. B. Atkinson, T. Piketty and E. Saez, (2013) ‘The World Top Incomes Database’

Dat blijkt uit een nieuw rapport van Oxfam. De wereldeconomie mag dan langzaam weer een beetje opveren, de verschillen tussen de rijkste klassen en de overige bevolking worden alleen maar groter. Het is onthutsend dat in de 21e eeuw de helft van de wereldbevolking – dat is drie en een half miljard mensen – niet meer bezitten dan een kleine groep mensen. We kunnen er niet vanuit gaan dat we armoede wereldwijd kunnen bestrijden zonder deze financiële ongelijkheid aan te pakken. Momenteel zitten we in een vicieuze cirkel waar rijkdom en macht steeds meer bij een kleine groep mensen ligt die ook invloed heeft op de politieke agenda, zo vertelt Winnie Byanyima over het Oxfam
rapport. Als we deze vicieuze cirkel niet doorbreken, hebben we straks een wereld waarin het geld van generatie op generatie bij de rijken blijft waardoor gelijke kansen alleen nog maar meer een droom zullen zijn. En de meeste rijken zullen hun salaris en de daaraan verbonden ongelimiteerde groei in stand willen houden.

Groeien om te groeien

Steven Vanonckelen2Vroeger werd er een product gemaakt wanneer men er nood aan had. De productie gebeurde lokaal en kleinschalig, waardoor er verstandig werd omgegaan met lokale grondstoffen. Er werden geen duizenden stuks van elk object gemaakt, waar dan nadien reclame voor werd gemaakt. Dat is typisch kapitalisme: je maakt veel stock en dan moet je die zien te verkopen. Daarmee zitten we pal in de problematiek van de duurzaamheid: al die marktoverschotten en kunstmatige behoeftes die gecreëerd worden om het ding toch maar te verkopen. En zo groeien we op in een maatschappij waarin we altijd maar nieuwe dingen willen. Ook Michel Bauwens had het er onlangs over in HUMO. In de huidige maatschappij zijn we op de hoogte van alle mogelijkheden om te reizen, te kopen, .. Is dit niet één van de grote oorzaken van depressies en zelfs het stijgend aantal zelfdodingen? We moeten dagelijks tientallen keuzes maken en de basiswet van de economie zegt ‘kiezen is verliezen’. Misschien moeten we terug met minder tevreden zijn, ‘less is more’ zoals een bekend gedicht uit de 19de eeuw reeds wist. Ook de 23-jarige Jeroen van Baar had het er onlangs over in een artikel: “Veel twintigers willen altijd en in alles de top bereiken, halen daarvoor het onderste uit de kan maar zijn nooit helemaal tevreden”. Een economische groei is namelijk enkel positief wanneer er een duurzamere verdeling is onder de bevolking wereldwijd.

Ruileconomie

wikipedia-logo cropDe opkomst van de deeleconomie lijkt me een voorbeeld van hoe het beter kan op sociaal en economisch vlak. Denk maar aan initiatieven als autodelen, voedselteams en repaircafé’s. Wereldwijd is Wikipedia één van de beste voorbeelden. Mensen werken vrijwillig mee, en toch krijg je iets dat een economische waarde vertegenwoordigt en dat tegelijkertijd 150 mensen tewerkstelt. Uit een vrijwillig initiatief dat gratis ten dienste staat van iedereen is een economische infrastructuur ontstaan. Een geslaagd sociaal initiatief te Leuven is het ‘huisje van overvloed’. In deze weggeefwinkel is geen geld toegelaten: iedereen mag binnen komen, eventueel iets afgeven en spullen die hij of zij kan gebruiken mee naar huis nemen. Het treft vooral dat er enorm veel spullen worden binnen gebracht, een Belg heeft dan ook enorm veel materiële zaken die hij eigenlijk nooit gebruikt. Verder is de kans groot dat de spullen die ‘gekocht’ worden veel beter van pas komen bij hun nieuwe eigenaar. Hopelijk komt er meer aandacht voor deze andere, socialere economie.


  1. Wie verstandig nadenkt, weet dat wat Steven Vanonckelen hierboven schetst grotendeels de nagel op de kop is. Links en rechts bestaan er intussen gelukkig steeds meer initiatieven die tegen de algemene stroom proberen in te gaan, maar mainstream zijn ze dus nog niet. Dat het ook anders kan, zit nog niet in ons DNA. Vraag is dan ook, wat doceren wij als universiteit aan onze burgerlijk ingenieurs, onze TEW’ers, … . Vormen we onze studenten volgens de markt conforme modellen? Laten we hen projecten uitwerken alla Groter, Beter, Sneller? Of neemt de KU Leuven het voortouw in de uitbouw voor een toekomst waarin een andere aanpak niet meer als ‘zweverig’ ‘alternatief’, maar als ‘maatschappelijk duurzaam’ benaderd wordt?

  2. Hartelijk dank voor je reactie Hendrik! De bestaande opleidingen zouden inderdaad aangevuld moeten worden met cursussen rond creatief denken, en groenere en socialere oplossingen. Misschien kan jij dit mee op de agenda brengen?


Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s